J.M. van der Mey

Joan van der Mey, Grondlegger van de Amsterdamse School

Joan van der Mey wordt beschouwd als de grondlegger van de Amsterdamse School, een expressieve en organische stijl binnen de Art Deco. Zijn meest iconische werk, het Scheepvaarthuis in Amsterdam, is het ultieme voorbeeld van dit streven naar een totaalkunstwerk waarin architectuur en decoratieve kunsten samensmelten.

Feiten en Stijl

Naam: Joan (Jo) Melchior van der Mey
Levensjaren: 1878 – 1949
Geboorteplaats: Delfshaven
Stijl: Amsterdamse School

De Vroege Jaren en Vorming

Joan van der Mey begon zijn carrière als leerling bij de invloedrijke architect Eduard Cuypers, waar hij samenwerkte met de latere iconen van de Amsterdamse School, Michel de Klerk en Piet Kramer. Zijn uitzonderlijke talent werd al vroeg erkend toen hij in 1906 de prestigieuze Prix de Rome voor architectuur won. Kort daarna werd hij door de gemeente Amsterdam aangesteld als ‘esthetisch adviseur’, een rol waarin hij medeverantwoordelijk was voor de architectonische kwaliteit van de stadsuitbreidingen. In deze functie ontwierp hij onder meer de gevel van de Palmenkas in de Hortus Botanicus.

Het Scheepvaarthuis: Een Meesterwerk

Het absolute hoogtepunt in het oeuvre van Van der Mey is het Scheepvaarthuis uit 1912. Dit monumentale kantoorgebouw aan de Prins Hendrikkade werd ontworpen in opdracht van zes Amsterdamse rederijen. Voor dit project hernieuwde Van der Mey de samenwerking met zijn voormalige collega’s De Klerk en Kramer. Terwijl Van der Mey de algehele leiding had en het ontwerp orkestreerde, richtten zijn collega’s zich op delen van het exterieur en interieur, wat resulteerde in een ongekend rijk en symbolisch gebouw dat de Nederlandse maritieme geschiedenis viert.

Een Totaalkunstwerk (Gesamtkunstwerk)

De visie van Joan van der Mey voor het Scheepvaarthuis was die van een ‘Gesamtkunstwerk’, een totaalkunstwerk waarin elk detail, van de gevelsculpturen tot het meubilair, bijdroeg aan het overkoepelende verhaal. Hij coördineerde een grote groep kunstenaars om dit te realiseren. Beeldhouwers als Hildo Krop en H.A. van den Eijnde leverden een groot deel van het beeldhouwwerk, dat vol zit met verwijzingen naar de scheepvaart, wereldhandel en mythologische figuren. Deze integratie van kunst en architectuur is het kenmerk van de Amsterdamse School en onderscheidt de stijl van het meer sobere rationalisme.

De Erfenis van Van der Mey

Hoewel Michel de Klerk vaak wordt gezien als de meest vooraanstaande architect van de Amsterdamse School, was het Joan van der Mey die de beweging initieerde. Zijn werk kenmerkt zich door expressief baksteengebruik, organische vormen en een overvloed aan decoratieve elementen. Naast het Scheepvaarthuis ontwierp Van der Mey ook diverse bruggen en woningbouwcomplexen in Amsterdam-Zuid en rond het Mercatorplein. Zijn invloed legde de basis voor een unieke Nederlandse stroming binnen de internationale Art Deco en het expressionisme, die tot op de dag van vandaag bewonderd wordt.